Mijn professionele ontwikkeling
Openstaan voor nieuwe wegen en het onverwachte, en reflectie op jouw gedrag, gedachten en gevoelens helpen je om je professionele identiteit beter te doorgronden en verder te ontwikkelen - Ruijters et al. (2019)
Mijn ontwikkeling als teacher leader
Mijn ontwikkeling als teacher leader heeft zich geleidelijk gevormd in mijn dagelijkse onderwijspraktijk. Waar ik mij in eerste instantie vooral richtte op mijn eigen handelen in de klas, is mijn focus verschoven naar onderwijsontwikkeling, samenwerking en het ondersteunen van collega’s.
Tijdens het eerste jaar van de MLI schreef ik mijn persoonlijk manifest in de vorm van een teacher leader tree. In deze metafoor staan de wortels voor mijn professionele identiteit en waarden, de stam voor mijn handelen als teacher leader, de takken voor mijn groei en invloed en de appels voor de zichtbare opbrengsten daarvan. De vogels symboliseren mijn blik op de toekomst, de zon staat voor motivatie en inspiratie, het water voor reflectie en feedback en de wind voor de weerstand die mij helpt steviger te staan. In dit sluitstuk gebruik ik de wortels, stam, takken, appels en vogels als kader om mijn ontwikkeling als teacher leader zichtbaar te maken.
De wortels: mijn professionele identiteit en waarden
Mijn professionele identiteit wordt gevormd door de levenswaarden nieuwsgierigheid, enthousiasme, plezier, eerlijkheid en zorgvuldigheid. Deze waarden, afkomstig uit het overzicht van levenswaarden van Wilson (2008, in Ruijters et al., 2019), beschreef ik aan het begin van de MLI. Wanneer ik hier nu op terugkijk, valt op dat deze waarden nog steeds een stabiele basis vormen voor mijn professionele handelen.
Nieuwsgierigheid stimuleert mij om vragen te blijven stellen en mij te blijven ontwikkelen. Enthousiasme en plezier helpen mij om samenwerking te versterken en een positieve leeromgeving te creëren. Eerlijkheid betekent voor mij dat ik open communiceer. Zorgvuldigheid uit zich in mijn streven om werk met aandacht en verantwoordelijkheid uit te voeren.
Binnen deze waarden werden gedurende de opleiding verschillende spanningsvelden zichtbaar. Een voorbeeld hiervan hangt samen met mijn waarde zorgvuldigheid. Deze kan doorschieten in perfectionisme, waarbij de behoefte om goed genoeg gevonden te worden en als deskundig gezien te worden mijn handelen gaat sturen. In samenwerking met collega’s met een duidelijke mening, vaak meer ervaren collega’s, leidde dit ertoe dat ik mijn ideeën eerst intern afwoog, voorzichtig formuleerde en soms terughoudend was in het innemen van positie.
Volgens Ruijters et al. (2019) beïnvloeden het persoonlijke en professionele zelf elkaar voortdurend. In mijn geval uitte zich dit in een patroon waarin ik mijn invloed afhankelijk maakte van externe legitimiteit: ik koppelde mijn recht van spreken aan ervaring en formele positie. Hierdoor wachtte ik met het innemen van positie totdat mijn bijdrage voor mijn gevoel voldoende onderbouwd was of mijn rol dit legitimeerde. Vanuit deze handelingsverlegenheid ontstond gedurende de MLI een persoonlijke onderzoeksvraag die als rode draad door mijn ontwikkeling liep: Hoe kan ik vanuit mijn eigen expertise en waarden bijdragen aan de ontwikkeling van collega's en onderwijs, ook wanneer ik onzekerheid ervaar over mijn positie of rol?
Terugkijkend zie ik dat deze vraag in verschillende situaties naar voren kwam. Het zoeken naar een antwoord daarop heeft mijn ontwikkeling als teacher leader gedurende de opleiding beïnvloed en is in de verschillende producten van dit sluitstuk herkenbaar aanwezig.
Mijn toelating tot het LB-LC-traject vormde hierin een belangrijk eerste kantelpunt. Door te reflecteren op mijn handelen realiseerde ik mij dat de erkenning van deze stap mij niet alleen meer vertrouwen gaf, maar ook een gevoel van verantwoordelijkheid. Dit hielp mij om mijn positie actiever in te nemen en mijn invloed zichtbaarder te maken. Mede geïnspireerd door inzichten uit De moed van imperfectie en Durf te leiden van Brené Brown ben ik mijn handelingsverlegenheid steeds meer gaan onderzoeken. Daarbij leerde ik mijn handelen minder te laten sturen door de angst om niet goed genoeg gevonden te worden en meer positie in te nemen vanuit mijn eigen waarden en overtuigingen.
De stam: mijn handelen als teacher leader
Als docent herkende ik mij al grotendeels in de latere fasen van professionele groei van Ruijters et al. (2019) (zie afbeelding). Binnen mijn eigen lespraktijk voelde ik mij competent, zelfstandig en zeker van mijn professionele identiteit.
De stap naar onderwijsontwikkelaar bracht mij echter in een nieuwe context, waarin vragen rondom invloed en positionering centraal kwamen te staan. De MLI heeft mij geholpen deze ontwikkeling bewust vorm te geven. Ik leerde niet alleen anders kijken naar onderwijsontwikkeling, maar ook naar mijn eigen rol daarin. Volgens Ruijters et al. (2019) vraagt professionele groei niet alleen om het ontwikkelen van nieuwe kennis en vaardigheden, maar ook om het vormen van een professionele identiteit die past bij een veranderende context.
Deze stap maakte mij bewust van de invloed die ik ook buiten mijn eigen lespraktijk kon uitoefenen, passend bij teacher leadership waarin leraren, vanuit formele of informele rollen, invloed uitoefenen op collega’s en de bredere schoolcontext om ontwikkeling en onderwijsverbetering te stimuleren (Schott et al., 2018). Daarbij speelt samenwerking met collega's een belangrijke rol, omdat onderwijsverbetering juist ontstaat door het delen van expertise en het gezamenlijk ontwikkelen van de onderwijspraktijk (York-Barr & Duke, 2004). Daarbij ontdekte ik dat invloed niet vanzelf ontstaat, maar vraagt om het bewust innemen van positie, het aangaan van professionele dialoog en het verbinden van mensen, perspectieven en ideeën om gezamenlijke ontwikkeling mogelijk te maken.
De takken: mijn visie
Voor mij gaat teacher leadership over het creëren van beweging in het onderwijs. Een teacher leader oefent invloed uit op de omgeving om onderwijsontwikkeling mogelijk te maken en te versterken. Dit sluit aan bij Schott et al. (2018), die teacher leadership beschrijven als het beïnvloeden van de onderwijspraktijk buiten de eigen lescontext. De manier waarop ik deze rol invul, is tijdens de MLI veranderd. Waar ik invloed eerder vooral koppelde aan expertise of formele positie, zie ik teacher leadership nu vooral als het verbinden van mensen en perspectieven. Door samenwerking te stimuleren, professionele dialoog te faciliteren en ruimte te creëren voor gedeeld eigenaarschap probeer ik onderwijsontwikkeling samen met collega's vorm te geven. Daarmee sluit mijn visie aan bij Nguyen et al. (2019), die benadrukken dat invloed ontstaat door samenwerking, vertrouwen en gedeelde verantwoordelijkheid.
Mijn visie op onderwijs sluit hierop aan. Ik zie onderwijs als een dynamisch en sociaal proces, waarin een onderzoekende houding centraal staat. Volgens Biesta (2019) moet onderzoek in het onderwijs niet alleen gericht zijn op het oplossen van problemen, maar ook op het kritisch bevragen van aannames. Dit vraagt van professionals dat zij hun handelen voortdurend blijven onderzoeken en bewust ontwikkelen.
Goed onderwijs ontstaat voor mij wanneer professionals gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor kwaliteit en actief bijdragen aan elkaars professionele ontwikkeling. Dit vraagt om een onderzoekende houding, het aangaan van professionele dialoog en de bereidheid om bestaande werkwijzen kritisch te blijven beschouwen.
De appels: zichtbare opbrengsten van mijn ontwikkeling
Kim heeft bredere inhoudelijke kennis gekregen over het ontwerpen van onderwijs en vooral ook hoe je dit kunt onderbouwen door onderzoek, zoals het onderbouwd aanpassen naar Gen-Z proof themakaarten. De rol van teacher leader was eerst onwennig maar heeft ze nu super goed opgepakt. Ze kiest soms bewust voor dingen die spannend zijn voor haar, juist omdat ze weet dat ze er veel van leert. Dat vind ik echt top!
Ellen Geeve - Hoofd-onderwijsontwikkelaar
Waar eerst twijfel zat, staat nu iemand die met kennis, rust en overtuiging richting geeft. Door verdieping, doorzettingsvermogen en dicht bij zichzelf te blijven is Kim uitgegroeid tot een hoofd-onderwijsontwikkelaar die niet alleen ideeën heeft, maar anderen er ook in mee weet te nemen.
Marlies Hoogerheide - Teamvoorzitter
Kim heeft geleerd door ervaring dat zij er toe doet in het team. Het doorleven van bijvoorbeeld de visie heeft Kim in het onderwijsteam voor elkaar gekregen. De gedachte over “ik kom nog maar pas kijken in het onderwijs en daarom doet dat wat ik zeg of doe er minder toe”, is veranderd in het geloof in zichzelf. Kim ziet dat wat zij doet weldegelijk effect heeft op de collega’s en dat de collega’s haar kennis, kritische blik en vragen waarderen.
Gerda van der Meer - Onderwijsmanager
De vogels: mijn blik vooruit
De MLI heeft mij geholpen om invulling te geven aan mijn rol als teacher leader en met meer vertrouwen positie in te nemen. Ik ondersteun collega's bij ontwikkeling en verbind mensen, ideeën en perspectieven. Tegelijkertijd blijf ik nieuwsgierig naar wat er nog te leren valt. Ik wil mij verder ontwikkelen in het begeleiden van verandering en het versterken van samenwerking binnen en buiten mijn eigen team. Daarbij blijven nieuwsgierigheid, enthousiasme, plezier, eerlijkheid en zorgvuldigheid voor mij een belangrijk kompas voor mijn verdere ontwikkeling.
